Chart – co to za pies? Rasy chartów, charakter i życie z chartem

Chart to pies, który poluje wzrokiem i dogania zdobycz szybkością — a po powrocie do domu potrafi przespać większą część dnia na kanapie. Ta sprzeczność jest dla wielu osób największym zaskoczeniem. U nas w Fundacji Chartoterapia na co dzień pracujemy z chartami, które trafiły w trudne miejsce, i widzimy, jak bardzo te psy różnią się od wyobrażeń o „nadpobudliwych sprinterach”. W tym przewodniku wyjaśniamy, czym właściwie jest chart, jakie rasy należą do tej grupy, jaki mają charakter i czego potrzebują, żeby dobrze im się z Tobą żyło.

Co to jest chart?

Chart (po angielsku sighthound, czyli dosłownie „pies polujący wzrokiem”) to pies myśliwski wyhodowany do wypatrywania zwierzyny na otwartej przestrzeni i doganiania jej w szybkim biegu. W odróżnieniu od psów gończych, które tropią węchem i głosem, chart polega przede wszystkim na wzroku i na prędkości. Stąd charakterystyczna sylwetka: długie nogi, głęboka klatka piersiowa mieszcząca duże serce i płuca, bardzo wąska talia, długa, wąska głowa i elastyczny kręgosłup, który w galopie działa jak sprężyna.

Charty to jedna z najstarszych grup psów. Wizerunki smukłych psów przypominających dzisiejsze saluki czy sloughi znamy z malowideł i przedmiotów starożytnego Bliskiego Wschodu i Egiptu. Przez wieki charty towarzyszyły arystokracji — polowanie z chartami na zające, lisy czy wilki było przywilejem szlachty w wielu krajach, także w Polsce.

Kiedy mówimy o „psie w typie charta”, mamy na myśli zarówno psy rasowe, jak i mieszańce z wyraźnymi cechami chartów. W schroniskach i fundacjach bardzo często trafiają się właśnie mieszańce — i one również podlegają przepisom o zezwoleniu, o których piszemy niżej.

Rasy chartów według FCI

Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) zalicza charty do grupy 10. Dzieli ją na trzy sekcje według rodzaju szaty.

Sekcja 1: charty długowłose i z frędzlami

• Chart afgański — elegancki pies z długą, jedwabistą sierścią, pochodzący z terenów Afganistanu. Niezależny, z wyraźnym poczuciem godności. Więcej przeczytasz w artykule chart afgański — charakter i pielęgnacja.
• Borzoj (chart rosyjski) — wysoki, arystokratyczny chart z falowaną szatą, dawniej używany w Rosji do polowań na wilki. Spokojny i łagodny w domu. Zobacz borzoj — chart rosyjski.
• Saluki — jedna z najstarszych ras psów, wywodząca się z Bliskiego Wschodu. Ma frędzle na uszach i ogonie (istnieje też odmiana gładkowłosa). Wytrzymały biegacz na długie dystanse.

Sekcja 2: charty szorstkowłose

• Deerhound (chart szkocki) — duży chart z szorstką sierścią, historycznie używany do polowań na jelenie w Szkocji. Łagodny i spokojny.
• Wilczarz irlandzki — jedna z najwyższych ras psów na świecie, o łagodnym usposobieniu mimo imponujących rozmiarów.

Sekcja 3: charty krótkowłose

• Greyhound (chart angielski) — najbardziej znany chart na świecie i jeden z najszybszych psów. Wiele greyhoundów trafia do adopcji po zakończeniu kariery wyścigowej. Poczytaj o nim w artykule greyhound — chart angielski.
• Whippet — średniej wielkości chart, nazywany czasem „greyhoundem w mniejszym rozmiarze”. Bardzo przywiązany do ludzi, dobrze odnajduje się w mieszkaniu. Szczegóły w artykule whippet — charakter, wielkość i wymagania.
• Charcik włoski (italian greyhound) — najmniejszy z chartów, ważący zwykle kilka kilogramów. Delikatny, przytulaśny, wrażliwy na zimno. Zobacz charcik włoski — piccolo levriero italiano.
• Chart polski — nasza rodzima rasa, duży, mocny chart o bardziej stróżującym i niezależnym charakterze niż greyhound. Więcej w artykule chart polski — polska rasa charta.
• Galgo (chart hiszpański) — chart używany w Hiszpanii do polowań na zające. Niestety ogromna liczba galgo jest co roku porzucana po sezonie łowieckim.
• Azawakh — smukły chart z Afryki Zachodniej, bardzo wysoki i lekki, z silnym przywiązaniem do „swoich” ludzi i rezerwą wobec obcych.
• Do tej sekcji należą też m.in. sloughi (chart arabski) i magyar agár (chart węgierski).

Każda z tych ras ma swoją historię i swoje potrzeby. Wspólny mianownik to jednak sposób, w jaki chart postrzega świat — i to on w największym stopniu decyduje o tym, jak wygląda życie z takim psem.

Charakter charta

Charty najczęściej opisuje się słowami „łagodne”, „spokojne” i „wrażliwe”. To trafne, ale warto rozumieć, skąd te cechy się biorą.

Chart jest sprinterem, nie maratończykiem. Ma ogromną moc na krótkim dystansie, ale potem potrzebuje długiego odpoczynku. Dorosły chart w domu potrafi spać kilkanaście godzin na dobę. Wiele osób, które adoptowały greyhounda, żartuje, że przygarnęło „czterdziestokilogramowego kota”.

Chart jest wrażliwy. Źle znosi krzyk, szarpanie i karanie. Najlepiej reaguje na spokojny głos, przewidywalny rytm dnia i pozytywne wzmocnienie. Charty po trudnych przejściach — z wyścigów, z polowań, z ulicy — mogą początkowo bać się nowych dźwięków, schodów czy śliskiej podłogi.

Chart ma silny instynkt pogoni. Coś, co szybko ucieka (zając, kot, wiewiórka, czasem mały pies), uruchamia w nim reakcję, nad którą nie zawsze da się zapanować przywołaniem. To nie jest kwestia złego wychowania — tak działa pies stworzony do tego zadania. Dlatego spacery bez smyczy są możliwe tylko na ogrodzonym terenie.

Chart rzadko szczeka i rzadko bywa agresywny. Większość chartów to psy ciche, raczej zdystansowane wobec obcych niż wrogie. Nie nadają się zwykle na stróża — z wyjątkami, bo na przykład chart polski czy azawakh bywają bardziej czujni i terytorialni.

Mity o chartach

„Chart potrzebuje codziennie godzin biegania”

To najczęstszy mit. Chart potrzebuje regularnych spacerów — zwykle dwóch–trzech dziennie — i co jakiś czas możliwości swobodnego wybiegania się na bezpiecznym, ogrodzonym terenie. Nie potrzebuje jednak kilkugodzinnych treningów. Wiele chartów po kwadransie sprintu wraca na legowisko i śpi do wieczora. Owczarek czy husky zwykle ma znacznie większe potrzeby ruchowe niż greyhound.

„Chart nie nadaje się do mieszkania”

Charty świetnie odnajdują się w mieszkaniu, o ile mają wygodne, miękkie legowisko i spokojne miejsce do odpoczynku. Są ciche, czyste i mało aktywne w domu. Ważniejsze od metrażu jest to, czy masz czas na spacery i czy w okolicy są bezpieczne miejsca do chodzenia.

„Charty są agresywne, bo noszą kagańce”

Kagańce u chartów wzięły się z wyścigów, gdzie chronią psy przed zranieniem się nawzajem w emocjach. Wiele chartów nosi kaganiec także w codziennym życiu, szczególnie na początku adopcji, kiedy nie wiemy jeszcze, jak reagują na małe zwierzęta. To środek ostrożności, nie oznaka agresji.

„Chart jest chudy, bo jest niedożywiony”

Charty mają naturalnie bardzo mało tkanki tłuszczowej, a u zdrowego greyhounda czy whippeta widać zwykle zarys ostatnich żeber i kości biodrowych. Dla osób przyzwyczajonych do innych ras może to wyglądać niepokojąco. O właściwej wadze najlepiej porozmawiać z weterynarzem, który zna charty.

Życie z chartem na co dzień

Spacery i bezpieczeństwo

Podstawą jest dobrze dopasowany sprzęt. Chart ma szyję szerszą niż głowa, więc ze zwykłej obroży łatwo się wysuwa. Dlatego polecamy:

• szelki antyucieczkowe (z dodatkowym paskiem na wysokości talii),
• obrożę typu martingale (półzaciskową), dopasowaną do chartów,
• mocną smycz bez automatycznego zwijania,
• w razie potrzeby kaganiec przystosowany do długiego pyska charta.

Na spacerze warto unikać sytuacji, w których pies może się wystraszyć i wyrwać — chart w panice potrafi w kilka sekund zniknąć z pola widzenia.

Ciepło i wygoda

Krótkowłose charty (greyhound, whippet, charcik włoski, galgo) mają cienką skórę i mało tłuszczu, dlatego marzną. Jesienią i zimą potrzebują derki lub swetra, a w domu — miękkiego, grubego legowiska, najlepiej kilku. Twarda podłoga jest dla nich po prostu niewygodna i może powodować odparzenia na wystających kościach.

Zdrowie

Charty to na ogół zdrowe, długowieczne psy, ale mają kilka cech, o których warto pamiętać:

• mają delikatną skórę, która łatwo ulega zadrapaniom i rozcięciom,
• mają specyficzne wartości niektórych badań krwi — dobrze, gdy weterynarz zna normy dla chartów,
• ze względu na małą ilość tkanki tłuszczowej mogą inaczej reagować na część środków stosowanych przy znieczuleniu — warto powiedzieć o tym weterynarzowi przed zabiegiem,
• duże charty z głęboką klatką piersiową są narażone na skręt żołądka, więc lepiej nie karmić ich tuż przed intensywnym ruchem.

W każdej sprawie zdrowotnej decyzję podejmuj razem z lekarzem weterynarii.

Chart a inne zwierzęta

Wiele chartów żyje bezproblemowo z innymi psami, a część także z kotami. Każdy pies jest jednak inny, dlatego przy adopcji zawsze sprawdzamy, jak dany chart reaguje na koty i małe psy. Jeśli masz w domu inne zwierzęta, powiedz o tym od razu — to jedna z najważniejszych informacji przy dopasowaniu psa.

Chart a prawo: zezwolenie na utrzymywanie charta

W Polsce hodowanie i utrzymywanie chartów rasowych oraz ich mieszańców wymaga zezwolenia starosty właściwego ze względu na miejsce utrzymywania psa. Przepis wynika z ustawy Prawo łowieckie. Dotyczy to także psów adoptowanych i mieszańców w typie charta.

Uzyskanie zezwolenia to zwykle formalność: składasz wniosek w starostwie powiatowym (lub urzędzie miasta na prawach powiatu), podając dane swoje i psa. Wzór wniosku, listę załączników i ewentualną opłatę skarbową znajdziesz w BIP swojego starostwa — każdy urząd publikuje je osobno. Więcej praktycznych informacji znajdziesz na stronie adopcja charta.

Bezpańskie charty i galgo — dlaczego tyle chartów szuka domu

Wiele osób nie wie, że w Polsce w ogóle zdarzają się bezpańskie charty. A jednak trafiają do schronisk i na ulice: porzucone przez nielegalnych myśliwych, uciekinierzy z pseudohodowli, psy oddane, bo „za dużo biegały” albo „nie słuchały”. Do tego dochodzą charty z zagranicy — przede wszystkim greyhoundy po karierze wyścigowej oraz galgo z Hiszpanii, porzucane masowo po zakończeniu sezonu polowań.

Właśnie dlatego powstała Fundacja Chartoterapia. Ratujemy, leczymy i szukamy domów dla chartów oraz psów w typie charta, a także opowiadamy o nich, żeby coraz więcej osób wiedziało, jakimi są wspaniałymi towarzyszami.

Chart do adopcji — od czego zacząć

Jeśli czujesz, że chart to pies dla Ciebie, zacznij od poznania psów, które teraz czekają na dom — zobacz charty szukające domu. Potem przeczytaj, jak wygląda adopcja w naszej fundacji: od ankiety, przez rozmowę telefoniczną i spotkanie, po dopasowanie psa do Twojego domu.

Jeśli chcesz dowiedzieć się, gdzie jeszcze szukać charta i jak przygotować się na jego przyjazd, przeczytaj nasz poradnik charty do adopcji — gdzie szukać i jak wygląda adopcja. Nie jesteś gotów na stałą adopcję? Rozważ bycie domem tymczasowym — to ogromna pomoc dla psa, który czeka na swoich ludzi.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest chart?

Chart to pies myśliwski polujący wzrokiem i doganiający zdobycz dzięki szybkości. Do chartów należą m.in. greyhound, whippet, charcik włoski, chart afgański, borzoj, saluki i chart polski. FCI zalicza je do grupy 10.

Jak szybko biega chart?

Greyhound, najszybszy z chartów, potrafi osiągać prędkość około 60–70 km/h na krótkim dystansie. Inne rasy są nieco wolniejsze, ale wszystkie charty to wyjątkowo szybkie psy.

Czy chart nadaje się do mieszkania w bloku?

Tak. Charty są w domu spokojne, ciche i dużo śpią. Potrzebują wygodnego legowiska i regularnych spacerów, ale nie dużego ogrodu.

Czy na charta potrzebne jest zezwolenie?

Tak. W Polsce utrzymywanie chartów rasowych i ich mieszańców wymaga zezwolenia starosty, zgodnie z ustawą Prawo łowieckie. Dotyczy to również psów adoptowanych.

Czy chart może chodzić bez smyczy?

Tylko na ogrodzonym, bezpiecznym terenie. Chart ma silny instynkt pogoni i może nie zareagować na przywołanie, gdy zobaczy uciekające zwierzę.

Czy chart dogada się z kotem?

Wiele chartów żyje z kotami, ale nie wszystkie. Przed adopcją sprawdzamy, jak konkretny pies reaguje na koty, i dopasowujemy go do domu z uwzględnieniem innych zwierząt.